"Taal is de voorloper van het handelen": hoe de rauwe woordkeuze van politici als Pete Hegseth geen toeval is
In dit artikel:
Taalkundige Wim Vandenbussche (VUB) zegt in De wereld van Sofie dat de felle woordkeuze van de Amerikaanse minister van Defensie Pete Hegseth tijdens persconferenties een bewuste tactiek is om mensen tegen elkaar op te zetten. De uitspraken komen terwijl de oorlog met Iran al meer dan twee weken duurt; Hegseth voert bijna dagelijks de aandacht met een militant en provocerend taalgebruik, waarbij hij internationale instituties lijkt te negeren en Iraanse leiders denigrerend vergelijkt met ongedierte.
Vandenbussche plaatst die retoriek niet toevallig: het past volgens hem in een polariserend politiek repertoire dat moedwillig diplomatieke nuance weglaat. De combinatie die hij signaleert — macho-gedrag, een vorm van militant christelijk nationalisme en constante oorlogsretoriek — is volgens hem duidelijk een stap verder dan wat eerder gebruikelijk was. Doel van die woordkeuze is volgens de taalsocioloog het verzwakken van empathie voor de tegenstander: door groepen herhaaldelijk als parasieten, ratten of plagen te bestempelen, worden ze makkelijker ontmenselijkt en komt extreem optreden minder verwerpelijk over.
Vandenbussche verbindt dit ook aan voorbeelden uit binnenlandse politiek: voormalige president Donald Trump gebruikte expliciet termen als "illegal aliens" en sprak eerder over migranten in beeldspraak die het land vergiftigen — taal die, hoewel soms juridisch gedekt, in het publieke debat sterk stigmatiserend werkt. De taalkundige wijst op onderzoek naar het vocabulaire uit het Derde Rijk om te illustreren hoe geleidelijke woordkeuze kan normaliseren wat later tot geweld leidt.
Het waarschuwende punt van Vandenbussche is tweeledig: ten eerste moeten zulke uitlatingen expliciet worden aangeklaagd omdat ze morele grenzen overschrijden; ten tweede is het geen kwestie van links of rechts, maar van welk type politiek men wil voeren — polariserend of verbindend. Hij benadrukt dat respectvol formuleren mogelijk is, ook bij principiële tegenstellingen. Met een citaat van Angela Merkel als slotzin: "Taal is de voorloper van het handelen," onderstreept hij dat verscherpte en dehumaniserende retoriek vaak snel gevolgen heeft in de praktijk.