Strenge asielwet ligt in de prullenbak, maar via achterdeur wordt streng asielbeleid alsnog geregeld

In dit artikel:

De Eerste Kamer verwierp dinsdag de asielnoodmaatregelenwet van oud-PVV-minister Marjolein Faber, maar veel van die strengere regels komen waarschijnlijk toch terug via het onlangs aangenomen EU-migratiepact dat op 12 juni ingaat. Nederland moet dat pact vóór die datum in nationale wetgeving omzetten; de invoeringswet waar de Tweede Kamer al mee instemde bevat grotendeels dezelfde maatregelen als de afgewezen wet. De Eerste Kamer moet er nog over beslissen, maar parlementaire steun lijkt aanwezig — ook D66, dat tegen Fabers wet stemde, staat ‘positief’ tegenover de invoeringswet.

Als de implementatiewet erdoor komt, worden onder meer beperkingen op gezinshereniging mogelijk, kan eerder verzuimde of verzwegen informatie door asielzoekers in de procedure worden betrokken en kunnen tijdelijke verblijfsvergunningen korter (drie in plaats van vijf jaar) worden toegekend. Daarmee is de afwijzing van Fabers wet vooral symbolisch; inhoudelijk verandert er weinig.

Niet alles valt echter samen. De asielnoodmaatregelen voorzagen dat een aanvraag kan worden afgewezen bij ‘no show’ bij IND-afspraken; die bepaling ontbreekt in de invoeringswet maar staat wel in het EU-pact zelf. Drie andere maatregelen stonden noch in de afgewezen wet, noch in het pact, maar asielminister Bart van den Brink zegt die snel via aparte voorstellen te willen regelen: het afschaffen van dwangsommen voor te lange procedures (kostte in 2025 circa €79 mln), versnelde ontruiming/uitzetting van criminele of overlastgevende vreemdelingen, en strafbaarstelling van illegaliteit — ditmaal nauw begrensd tot zogenaamde ‘terugkeerfrustreerders’ die actief hun terugkeer blokkeren. De SGP en JA21 bereiden initiatiefwetsvoorstellen voor om onder meer de dwangsommen af te schaffen.