Stedelijke winst, landelijk verlies: GroenLinks-PvdA rekent zich te rijk
In dit artikel:
GroenLinks-PvdA presenteerde zichzelf na de gemeenteraadsverkiezingen als winnaar, maar die feestelijke interpretatie staat niet in verhouding tot de feiten. Nationaal gezien verloor de fusiepartij juist zetels: volgens de ANP-telling kwam de combinatie uit op 1.059 raadszetels, 139 minder dan GroenLinks en PvdA samen in 2022 (de NOS sprak van “bijna 150” verlies). Daarmee is het beeld niet zozeer van groei als wel van achteruitgang.
Regionale nuances bestaan: in grote steden hield de combinatie zich staande of boekte kleine winst — Utrecht ging van gezamenlijk 13 naar 14 zetels, Rotterdam van 9 naar 11 en in Amsterdam bleven de gezamenlijke zetels gelijk — maar buiten die stedelijke bolwerken vielen verliezen op. Voorbeelden: Breda daalde van 9 naar 8 zetels, Hoorn verloor één zetel en Tilburg leed een forse terugval van 13 naar 8 zetels. In veel kleinere gemeenten ging het eveneens bergafwaarts.
De kernvraag is of de fusie tussen GroenLinks en PvdA een electorale meerwaarde heeft opgeleverd. Op landelijk niveau is daar weinig bewijs voor: hooguit stabilisatie in sommige plaatsen, maar geen duidelijke “fusiebonus”. In samenhang met het verlies bij de Tweede Kamerverkiezingen in oktober schetst dit beeld een partij die na samenvoeging eerder verzwakt dan versterkt is.
Een bredere ontwikkeling speelt mee: lokale partijen groeien sterk en veroveren ruimte buiten de grote steden. Landelijk behaalden lokale partijen samen 3.391 zetels en 34% van de stemmen — het hoogste ooit — waardoor landelijke partijen in kleinere gemeenten steeds minder toonaangevend zijn. Voor GroenLinks-PvdA betekent dit dat de band met praktisch opgeleide kiezers en de regionale achterban is afgezwakt, wat niet alleen electorale schade is maar ook verlies van maatschappelijke breedte.
De conclusie: de partij heeft de gemeenteraadsverkiezingen niet gewonnen maar ingeleverd. De oproep is helder: erkenning van die realiteit is nodig om te leren en weer aansluiting te vinden bij bredere lagen van de samenleving.