Speech Rob Jetten: 'Overspoel Nederland met optimisme'

In dit artikel:

Tijdens het jubileumcongres van D66 blikte de minister-president terug op de oprichting van de partij, zestig jaar geleden. Hans van Mierlo en andere oprichters wilden de vastgelopen politiek openbreken en burgers meer invloed geven. Volgens de premier bouwde D66 sindsdien voort op die vernieuwingsdrang, met onder meer de invoering van het homohuwelijk, het recht op euthanasie en de donorwet als belangrijke doorbraken.

De premier waarschuwde dat het congres geen nostalgische terugblik mag worden. D66 geeft nu, voor het eerst, richting aan het landsbestuur en draagt daarmee grote verantwoordelijkheid. Hij noemde de woningnood, klimaatverandering, online haat en radicaal-conservatieve invloeden op jongeren, de behoefte van ondernemers en boeren aan duidelijkheid, bescherming van de natuur, betaalbare energie en kinderopvang en beter onderwijs als belangrijke opgaven.

Volgens de premier is het kabinet direct aan de slag gegaan. Hij wees op vooruitgang rond stikstof, versterking van de defensie, een actievere rol van Nederland in Europa en de wereld, medische hulp aan ernstig zieke kinderen uit Gaza, een handelsverbod op producten uit illegale Israëlische nederzettingen, ambitieuzer klimaatbeleid en het behoud van DigiD onder Nederlandse controle. Ook stelde hij dat de eerder aangekondigde bouw van 100.000 woningen volgend jaar wordt gerealiseerd.

De premier benadrukte dat dit resultaat samenwerking vereist, zeker omdat het kabinet in de Tweede Kamer niet automatisch over een meerderheid beschikt. Goed luisteren naar oppositiepartijen en blijven onderhandelen zijn volgens hem noodzakelijk om beleid te maken dat lang standhoudt. Na het vertrek van de PVV uit de vorige politieke fase is de oude Haagse cultuur volgens hem niet vanzelf verdwenen; verandering vraagt voortdurende samenwerking en doorzettingsvermogen.

Een belangrijk thema in de toespraak was nationale verbondenheid. De premier verwees naar grote groepen Nederlanders die afgelopen zomer gezamenlijk de straat op gingen en benadrukte dat verschillen in afkomst, politieke voorkeur, regio, religie of seksuele geaardheid niet hoeven te verhinderen dat mensen zich verbonden voelen met hetzelfde land. Hij presenteerde dat als de basis voor een ‘Team Nederland’ dat samen problemen oplost.

Tegelijkertijd keerde hij zich scherp tegen politici en bewegingen die verdeeldheid, online haat en verharding aanjagen. Daarbij verwees hij naar geweld tegen de politie en extreemrechtse uitingen tijdens een demonstratie op het Malieveld. Volgens hem mogen zulke krachten niet bepalen wie Nederland is of de vrijheid gebruiken om die van anderen af te nemen. Hij sprak zich uit voor bescherming van de democratie, de rechtsstaat en het Internationaal Strafhof, voor een sterk Europa en voor aandacht voor burgerslachtoffers in onder meer Oekraïne, Sudan, Gaza en de Westelijke Jordaanoever.

De premier stelde dat de belangrijkste politieke keuze van deze tijd niet langer simpelweg tussen links en rechts loopt, maar tussen pessimisme en optimisme. Hij zei bij oppositiepartijen van verschillende politieke richtingen bereidheid tot samenwerking te zien. Met een brede coalitie van positieve krachten wil hij Nederland verder hervormen. Zijn oproep aan D66 en de rest van het land was daarom om de optimistische beweging groter te maken en niet te accepteren dat problemen onoplosbaar zijn.