Rob Jetten: 'Overspoel Nederland met optimisme'

In dit artikel:

Tijdens een toespraak op het D66-congres blikte de minister-president terug op de oprichting van de partij in 1966 en schetste hij de politieke koers voor de komende jaren. Hans van Mierlo richtte D66 op uit onvrede over de verstarring van het Nederlandse partijenstelsel, met als doel de democratie te vernieuwen en burgers meer invloed te geven. Volgens de premier bouwde de partij sindsdien voort op die traditie van optimisme en verandering.

Hij noemde verschillende D66-politici die volgens hem blijvende hervormingen hebben gerealiseerd. Jan Terlouw verbond maatschappelijke verantwoordelijkheid aan zorg voor de natuur, Els Borst zette zich in voor het recht op een waardig levenseinde, Boris Dittrich voor het homohuwelijk en Pia Dijkstra voor de donorwet. Deze doorbraken kwamen volgens de spreker tot stand ondanks politieke weerstand en herhaalde twijfel over de haalbaarheid.

De premier waarschuwde dat D66 geen nostalgische jubileumvereniging mag worden. De partij heeft volgens hem juist nu een grote verantwoordelijkheid, omdat zij voor het eerst richting geeft aan het landsbestuur. Hij wees op urgente problemen zoals het woningtekort, klimaatverandering, online haat en radicaal-conservatieve beïnvloeding van jongeren. Ook ondernemers, boeren, de natuur, gezinnen en het onderwijs hebben volgens hem behoefte aan duidelijkheid, investeringen en nieuwe kansen.

Hij verdedigde de eerste resultaten van het kabinet, dat volgens hem sinds februari voortvarend werkt. Zo zou er zicht zijn op een oplossing voor de stikstofimpasse, wordt de defensie versterkt, speelt Nederland weer een actievere rol in Europa en de wereld en wordt geïnvesteerd in klimaatbeleid. Ook noemde hij medische hulp aan ernstig zieke kinderen uit Gaza, een verbod op handel in producten uit illegale Israëlische nederzettingen en het behoud van DigiD onder Nederlandse controle. De eerder aangekondigde bouw van 100.000 woningen zou volgens hem volgend jaar worden gerealiseerd.

Omdat de coalitie in de Tweede Kamer niet automatisch op een meerderheid kan rekenen, is samenwerking met de oppositie volgens de premier noodzakelijk. Goed luisteren en bereid zijn plannen aan te passen zouden tot sterker en duurzamer beleid leiden. Hij erkende dat het kabinet in korte tijd veel heeft bereikt, maar dat er nog aanzienlijk meer moet gebeuren. Verandering vraagt volgens hem herhaald overleg, volharding en het zoeken naar praktische oplossingen.

Een belangrijk thema in de toespraak was nationale verbondenheid. De premier verwees naar grote groepen Nederlanders die afgelopen zomer gezamenlijk de straat op gingen en benadrukte dat verschillen in afkomst, regio, religie, politieke voorkeur of liefde niet hoeven te verhinderen dat mensen zich onderdeel voelen van één Nederland. Die eenheid betekent volgens hem niet dat iedereen hetzelfde denkt, maar wel dat mensen bereid zijn verschillen te overbruggen en samen verantwoordelijkheid te nemen.

Tegelijkertijd keerde hij zich scherp tegen politici en bewegingen die verdeeldheid, online haat en verharding aanjagen. Hij verwees naar recent geweld tegen de politie en extreemrechtse leuzen op het Malieveld en stelde dat dergelijke krachten niet mogen bepalen wie Nederland is. Vrijheid mag volgens hem niet worden gebruikt om de vrijheid van anderen af te nemen.

De premier sprak zich uit voor een Nederland met hoogwaardig onderwijs, gelijke vrijheden, bescherming van de rechtsstaat en een sterke samenwerking binnen Europa. Hij noemde ook de oorlogen in Oekraïne, Sudan en Gaza en op de Westelijke Jordaanoever als voorbeelden waarbij Nederland niet mag wegkijken van onschuldige slachtoffers.

Zijn slotboodschap was dat de belangrijkste politieke tegenstelling niet langer die tussen links en rechts is, maar die tussen pessimisten en optimisten. Hij ziet bij partijen in het hele politieke spectrum bereidheid om verantwoordelijkheid te nemen en samen oplossingen te zoeken. Daarom riep hij D66-leden op de ‘golf van optimisten’ groter te maken en te blijven handelen vanuit de overtuiging dat maatschappelijke vooruitgang wel degelijk mogelijk is.