'Overspoel Nederland met optimisme'Speech Rob Jetten tijdens jubileumcongres 124'

In dit artikel:

Tijdens het 60-jarig congres van D66 blikte de partijleider en minister-president terug op de oprichting van de partij in 1966 door Hans van Mierlo. Die wilde de vastgelopen Nederlandse politiek vernieuwen en burgers meer invloed geven. Volgens de spreker vormt dat streven nog altijd de kern van D66: niet berusten in stilstand, maar met optimisme zoeken naar oplossingen.

Hij verwees naar eerdere D66-politici die volgens hem belangrijke maatschappelijke doorbraken realiseerden. Jan Terlouw verbond verantwoordelijkheid voor elkaar aan zorg voor de natuur, Els Borst maakte euthanasie onder voorwaarden mogelijk, Boris Dittrich zette zich in voor het homohuwelijk en Pia Dijkstra voor de donorwet. Die veranderingen kwamen volgens de spreker tot stand ondanks politieke weerstand en twijfel over de haalbaarheid.

De huidige generatie D66-politici moet die traditie voortzetten. De premier zei dat het kabinet sinds de start in februari snel aan het werk is gegaan, ook al beschikt het in de Tweede Kamer niet automatisch over een meerderheid. Goed luisteren naar oppositiepartijen en samenwerken zijn volgens hem noodzakelijk om beleid te maken dat langdurig standhoudt.

Als voorbeelden van vooruitgang noemde hij een mogelijke doorbraak in het stikstofdossier, hogere defensie-uitgaven, een actievere Nederlandse rol in Europa en de wereld, medische hulp aan ernstig zieke kinderen uit Gaza, een verbod op handel in producten uit illegale Israëlische nederzettingen, ambitieuzer klimaatbeleid en het behoud van DigiD onder Nederlandse controle. Ook hield hij vast aan zijn eerdere belofte om 100.000 woningen te bouwen; volgens hem worden die volgend jaar gerealiseerd. Tegelijk erkende hij dat het kabinet nog veel moet verbeteren.

De premier waarschuwde dat politieke verandering tijd, samenwerking en volharding vergt. Hij zei dat Nederland na het vertrek van de PVV-leider Geert Wilders uit de regeringsmacht niet automatisch de oude politieke cultuur achter zich heeft gelaten. Vooruitgang vraagt volgens hem telkens opnieuw overleg en bereidheid om geen genoegen te nemen met een mislukte eerste poging.

Een belangrijk thema van de toespraak was het beeld van één “Team Nederland”. De spreker verwees naar de grote saamhorigheid tijdens de zomer, toen tienduizenden Nederlanders gezamenlijk optrokken. Verschillen in politieke voorkeur, afkomst, regio, religie of seksuele geaardheid zouden volgens hem niet moeten verhinderen dat mensen zich verbonden voelen door dezelfde vrijheid, democratie en rechtsstaat.

Tegelijk keerde hij zich scherp tegen politici en bewegingen die verdeeldheid, online haat en verharding aanjagen. Aanleiding was onder meer geweld tegen de politie en extreemrechtse leuzen tijdens een demonstratie op het Malieveld. Nederland behoort volgens hem niet toe aan deze “schreeuwers”; zij mogen de samenleving niet intimideren of bepalen wie Nederland is.

De premier pleitte voor een land waarin onderwijs, vrouwenveiligheid, democratische vrijheden en een sterk Europa centraal staan. Hij sprak steun uit voor Oekraïne en voor internationale bescherming van burgers en kinderen die slachtoffer zijn van oorlog, onder meer in Sudan, Gaza en op de Westelijke Jordaanoever. Ook waarschuwde hij voor Russische dreiging en aanvallen op de rechtsstaat en het Internationaal Strafhof.

De politieke tegenstelling van deze tijd is volgens hem niet langer vooral links tegenover rechts, maar pessimisme tegenover optimisme. Hij zei in gesprekken met oppositiepartijen bereidheid tot samenwerking te hebben gezien en concludeerde dat brede politieke samenwerking mogelijk is. Hij riep D66-leden op de beweging verder uit te bouwen en Nederland met optimisme te “overspoelen”, omdat volgens hem meer mogelijk is wanneer mensen samen verantwoordelijkheid nemen.