Overheid bouwt aan eigen kernenergiebedrijf met miljardenplannen voor nieuwe centrales

In dit artikel:

De Nederlandse Staat wordt voor het eerst rechtstreeks grootaandeelhouder van kerncentrale Borssele. Het Rijk neemt voor 115,7 miljoen euro het Zeeuwse belang van 70 procent in exploitant EPZ over en stelt daarnaast 119 miljoen euro beschikbaar om het bedrijf financieel te versterken. Het Duitse energiebedrijf RWE behoudt zijn belang van 30 procent.

De overname moet het mogelijk maken Borssele ook na 2033 open te houden. De Eerste Kamer schrapte deze week de wettelijke sluitingsdatum, maar een verlenging is nog niet zeker. EPZ moet aantonen dat de centrale veilig langer kan functioneren, waarna de Autoriteit Nucleaire Veiligheid en Stralingsbescherming een vergunning moet verlenen. Ook zijn nog goedkeuringen van het parlement en de Zeeuwse aandeelhouders nodig.

De provincie Zeeland en Zeeuwse gemeenten wilden het financiële risico van een langere levensduur niet dragen. Ook RWE wilde de benodigde onderzoeken niet betalen. Het kabinet ziet wel een nationaal belang: Borssele levert 485 megawatt CO2-vrije elektriciteit en houdt gespecialiseerde kennis en ervaring beschikbaar.

Die kennis past in de bredere nucleaire plannen van het kabinet. Nederland richtte begin 2026 het staatsbedrijf Nucleaire Energie Organisatie Nederland (NEO NL) op. Dat moet opdracht geven voor twee nieuwe grote kerncentrales en daarna eigenaar en exploitant worden. Op termijn kan NEO NL uitgroeien tot een overkoepelende organisatie voor meerdere centrales en projecten, waaronder mogelijk kleine modulaire reactoren.

Het kabinet mikt op maximaal 7 gigawatt kernenergie in 2050. De eerste twee nieuwe centrales moeten samen 2,2 tot 3,2 gigawatt leveren, maar worden op zijn vroegst eind jaren dertig verwacht. Borssele kan daardoor als tussenoplossing en kennisbasis dienen. De Staat neemt bij zowel de bestaande centrale als de nieuwbouw een groot deel van de financiële verantwoordelijkheid: de eerste nieuwe centrales moeten aanvankelijk volledig met publiek geld worden gefinancierd. Kosten, locatie en technologie daarvan staan nog niet vast.