Nederland stijgt spectaculair op ranglijst NAVO: defensie-uitgaven flink omhoog
In dit artikel:
Vorig jaar steeg Nederland fors op de NAVO-lijst van defensie-uitgaven: het besteedde 2,59 procent van het bbp aan defensie en klom naar de tiende plaats. Een jaar eerder (2024) haalde Nederland net de 2-procentnorm en stond het op plek zeventien. De opmars komt niet alleen door een hoger defensiebudget: voor het eerst mogen ook schenkingen aan Oekraïne meetellen — Nederland is met circa 3 miljard euro per jaar een van de grootste donateurs.
In het nieuwste jaarverslag van NAVO-topman Mark Rutte staat dat alle 31 bondgenoten (IJsland uitgezonderd) nu voldoen aan de oude 2%-norm. Sommige landen — zoals Spanje, Canada en België — zijn daar maar net overheen gekomen; Albanië, Tsjechië en Italië halen het ook net. NAVO vraagt bondgenoten daarnaast om jaarlijks 20% van het defensiebudget aan nieuwe capaciteiten uit te geven. België blijft daar met 13,4% achter; Nederland scoort relatief laag op dit punt (25,7%). Koploper is Luxemburg (55%), wat verklaarbaar is door een zeer kleine krijgsmacht en grote uitgaven aan dure technologieën.
Rutte blikt terug op de historische NAVO-top in Den Haag en wijst op de nieuwe, ambitieuzere doelstelling: tegen 2035 moeten Europese landen en Noord-Amerika 3,5% van het bbp aan defensie uitgeven, plus nog eens 1,5% voor bredere veiligheidsuitgaven (bijv. defensie-industrie, innovatie en civiele weerbaarheid). Hoe die extra 1,5% precies wordt gemeten en of de NAVO streng gaat controleren, blijft onduidelijk; het bondgenootschap lijkt er voorlopig niet strakke rapportage op te willen toepassen.
De huidige verdeling laat zien dat vooral landen rond Rusland (Polen 4,3%, Litouwen 4%, Letland 3,7%, Estland 3,4%) al ruim boven de nieuwe vereisten zitten. De Amerikaanse druk — vooral onder president Trump — heeft bijgedragen aan de hogere Europese bestedingen; de VS besteden 3,1% van hun bbp en domineren financieel gezien door de omvang van hun economie. Intern binnen de NAVO is er spanningen door politieke ruzies en gemiste bijeenkomsten, maar verhoging van uitgaven wordt deels gezien als manier om Europese afhankelijkheid van de VS te verkleinen, ook al blijft Amerika vanwege de nucleaire paraplu, inlichtingen en troepen onmisbaar. Rutte roept de bondgenoten op het huidige momentum vast te houden richting de volgende NAVO-top in Ankara.