NAVO gaat topbestuurders voorbereiden op grootschalige ontwrichting van de samenleving

In dit artikel:

De NAVO is op woensdag 23 september voor het eerst gestart met de Executive Resilience Course, een opleiding voor hoge militaire en civiele leiders. De cursus is opgezet door de NAVO-afdeling Defensiebeleid en Planning en Instituut Clingendael. Deelnemers uit overheden, krijgsmachten, bedrijven, de wetenschap en maatschappelijke organisaties leren hoe landen tijdens sabotage, cyberaanvallen, extreem weer of een militair conflict essentiële voorzieningen operationeel kunnen houden.

De opleiding richt zich op kritieke infrastructuur, nieuwe dreigingen en samenwerking tussen overheden, militairen en private bedrijven. Daarbij gaat het om onder meer energie, drinkwater, voedsel, gezondheidszorg, communicatie en vervoer. NAVO-plaatsvervangend secretaris-generaal Radmila Shekerinska benadrukte bij de opening dat maatschappelijke weerbaarheid noodzakelijk is voor vrede, stabiliteit en een geloofwaardige verdediging.

De cursus sluit aan bij vernieuwde NAVO-eisen voor nationale weerbaarheid, die op 15 september zijn gepubliceerd. Lidstaten moeten zich voorbereiden op onder meer fysieke aanvallen, sabotage, cyberaanvallen, strategische afhankelijkheden en extreem weer. Ook zijn plannen nodig voor noodvoorraden, alternatieve communicatie, herstel van infrastructuur en zorg tijdens een grote crisis, inclusief voldoende medicijnen, hulpmiddelen en bloedvoorraden. Voor voedsel en water moeten noodscenario’s regelmatig worden geoefend.

Omdat veel infrastructuur in handen is van commerciële ondernemingen, wil de NAVO dat overheden en bedrijven vooraf afspraken maken over energie, transport, telecom, voedselvoorziening en herstelwerkzaamheden. Problemen in één land kunnen immers snel gevolgen hebben voor andere bondgenoten. De militaire planning is daardoor direct verbonden met de beschikbaarheid van civiele voorzieningen, zoals wegen, spoor, energie en communicatienetwerken.

De bredere aandacht voor weerbaarheid volgt ook uit de NAVO-afspraken van 2025 in Den Haag om richting 2035 maximaal 5 procent van het bruto binnenlands product aan defensie en veiligheid te kunnen besteden. Tot 1,5 procent daarvan mag naar onder meer civiele voorbereiding en kritieke infrastructuur gaan. Nederland werkt intussen aan een vergelijkbare aanpak: huishoudens worden via de campagne Denk vooruit aangespoord 72 uur zelfstandig te kunnen functioneren, terwijl bedrijven crisisplannen moeten maken. De NAVO benadrukt daarmee dat militaire verdediging alleen werkt als ook de samenleving blijft draaien.