Ministers in kabinet-Jetten worstelen met nieuwe rol: 'Ik voel me net een stagiair'

In dit artikel:

Premier Rob Jetten kijkt overwegend positief terug op de eerste vijf weken van het nieuwe kabinet, maar benadrukt dat de oorlog in Iran, die vijf dagen na aantreden uitbrak, de agenda en vooral de economische zorgen heeft gedomineerd. Die onvoorziene internationale crisis legt extra druk op een minderheidskabinet waarvan meerdere ministers nog aan het wennen zijn aan het politieke spel in Den Haag.

Elanor Boekholt-O'Sullivan (D66), minister van Volkshuisvesting en afkomstig uit de luchtmacht, kreeg veel kritiek in haar prille weken. Ze worstelde zichtbaar in Kamerdebatten, liet vragen door een ambtenaar beantwoorden en veroorzaakte ophef met een uitspraak over zogenoemde douchemuntjes — een herinnering die ze naar eigen zeggen uit haar militaire tijd haalde, maar die later onjuist bleek. Boekholt gaf toe de situatie te hebben verward met douchen op een camping en bood haar excuses aan. Ze omschrijft haar start als een achtbaan en zegt nog in het karretje te zitten.

Tom Berendsen (CDA), minister van Buitenlandse Zaken met ruime ervaring in het Europees Parlement maar weinig in Den Haag, struikelde tijdens een debat over Iran: hij weigerde aanvankelijk een SP-voorstel maar kon vragen daarover langere tijd niet adequaat beantwoorden. Het gestamel leidde ertoe dat het kabinet uiteindelijk toch instemde met het voorstel. Berendsen benadrukt dat het publieke geduld klein is: mensen verwachten meteen vakwerk, of je nu nieuw bent of niet.

Er kwamen ook meerdere incidenten bij ervaren bewindslieden. Hans Vijlbrief (D66), minister van Sociale Zaken, plaatste op Instagram een foto met minister Rianne Letschert waarbij een hiphopnummer met seksueel getinte tekst als achtergrondmuziek stond; dat leverde verontwaardiging op. Vijlbrief moest later ook terugkomen op een ontkenning over wijzigingen in AOW-plannen: aanvankelijk zei hij dat er niets veranderde, maar korte tijd later gaf hij toe dat formuleringen waren versoberd en dat hij zich onjuist had uitgedrukt.

Minister van Justitie Dilan Yeşilgöz bezocht het marineschip Evertsen in de Middellandse Zee dat betrokken is bij bescherming tegen Iraanse drones. Die reis — deels met een privévliegtuig — kostte bijna 93.000 euro, wat kamervragen en kritiek opriep. Yeşilgöz verdedigt het belang van het bezoek en zegt dat ze voor een goedkopere optie had gekozen indien mogelijk.

Sjoerd Sjoerdsma (D66), minister voor ontwikkelingssamenwerking, veroorzaakte onvrede door extra geld vrij te maken voor UNRWA, terwijl rechtse partijen hun steun aan zijn begroting verbonden hadden aan het uitblijven van extra steun aan die organisatie. De maatregel leidde tot felle kritiek van links tot rechts; Sjoerdsma stelt dat de Kamer uiteindelijk nog over de steun kan beslissen.

Rianne Letschert (D66), minister van Onderwijs, wil onder meer dat hbo'ers ook doctoraten kunnen behalen, maar stuit op interne coalitietegenstand (o.a. VVD). Zij ervaart het politieke werk als intensief en leerzaam; het voelt volgens haar ook als een stage waarin veel feedback en oefenen nodig is.

Politiek verslaggever Fons Lambie waarschuwt dat dit soort uitglijders extra schadelijk zijn in een minderheidskabinet: zonder vaste coalitieachterban is er weinig bescherming voor ministers die meerdere fouten maken. Tegelijk merkt hij op dat de combinatie van politieke onervarenheid, onopgeloste miljardenbezuinigingen en de onzekerheden door de oorlog in Iran en energieprijzen de komende periode lastig zal blijven. Jetten probeert zijn team te steunen en benadrukt collegialiteit binnen het kabinet, maar de kwetsbaarheid van individuele ministers blijft een reëel risico.