Minister krijgt advies om statushouders vaker tussen autochtone Nederlanders te huisvesten

In dit artikel:

Statushouders zouden, als dat mogelijk is, moeten worden gehuisvest in gemeenten met relatief veel inwoners zonder migratieachtergrond. Dat adviseert het WODC op basis van onderzoek onder ruim 3.000 Syriërs die tussen 2014 en medio 2016 een verblijfsvergunning kregen. Omdat hun eerste woonplaats destijds grotendeels niet door eigen voorkeur werd bepaald, konden onderzoekers beter nagaan welk effect die plek had.

De Syriërs werden in 2017, 2019 en 2022 ondervraagd. Wie in een gemeente met meer Nederlanders zonder migratieachtergrond woonde, had vaker contact met Nederlandse buren, vrienden en kennissen. Dat verschil was vijf jaar later nog zichtbaar. Het contact met andere groepen nam volgens het onderzoek niet af. Het WODC vindt daarom dat bij de huisvesting niet alleen moet worden gekeken naar het aantal statushouders per gemeente, maar ook naar de bevolkingssamenstelling.

Het effect van de woonregio is volgens het bredere onderzoek echter klein, al is het niet verwaarloosbaar. Factoren zoals taalvaardigheid, werkgelegenheid en persoonlijke omstandigheden spelen eveneens een belangrijke rol. Ook blijken een korte asielprocedure, weinig verhuizingen, snelle zelfstandige huisvesting, vroeg werk en het leren van Nederlands samen te hangen met betere kansen op de lange termijn.

Het tienjarige onderzoek naar Syriërs die tijdens de vluchtelingencrisis naar Nederland kwamen, laat tegelijk een gemengd beeld zien. De arbeidsparticipatie, vooral onder mannen, is sterk toegenomen. Toch nemen sociale contacten met zowel Nederlanders als andere Syriërs af naarmate mensen langer in Nederland wonen. Ook voelen deelnemers zich vaker eenzaam en minder thuis en ervaren zij vaker discriminatie. Dat wijkt af van klassieke integratietheorieën, die ervan uitgaan dat werk, taal en sociale contacten elkaar geleidelijk versterken.

De aanbeveling staat los van de Spreidingswet. Die wet gaat over opvangplaatsen voor asielzoekers, terwijl statushouders al een verblijfsvergunning hebben en via een aparte gemeentelijke taakstelling worden gehuisvest. De 42 gemeenten die momenteel onder actief toezicht staan omdat zij volgens het ministerie onvoldoende asielopvang bieden, hoeven daarom niet automatisch meer statushouders te krijgen. Minister Bart van den Brink houdt de twee wettelijke opgaven gescheiden. Het onderzoek is uitgevoerd door het WODC, de Erasmus Universiteit Rotterdam en het CBS en betaald door de ministeries van Sociale Zaken en Justitie en Veiligheid.