Lokale partijen populair: zo kijken landelijke partijen naar de gemeenteraadsverkiezingen

In dit artikel:

De gemeenteraadsverkiezingen kregen de afgelopen weken weinig media-aandacht, mede door internationale gebeurtenissen zoals de oorlog in Iran en de vorming van het nieuwe kabinet. Die stilte voedt de vrees voor een historisch lage opkomst; men vreest dat minder dan de helft van de kiezers gaat stemmen (in 2022 was de opkomst 51 procent). Polls en een RTL Nieuwspanel laten zien dat lokale partijen aan terrein winnen: van de kiezers die al weten wat ze gaan stemmen, geeft 29 procent de voorkeur aan een lokale lijst.

Landelijke partijen proberen verschillend te reageren. Sommige voeren campagne met bekende landelijk kopstukken — D66 zette premier Rob Jetten prominent in reclames — maar dat vertaalt zich niet automatisch naar lokaal succes. De VVD kampt sinds het vertrek van Mark Rutte met terugval; een klein verlies wordt ingecalculeerd. De gefuseerde GroenLinks-PvdA hoopt profiteren van herstel in landelijke peilingen en van teleurgestelde D66-stemmers.

Sparringpartners verschillen per partij: de PVV doet dit keer mee in 40 van de 340 gemeenten, meer dan eerder maar onvoldoende om landelijke scores te herhalen. Het CDA is in veel gemeenten aanwezig en mikt op veel zetels, maar ondervindt stevige concurrentie van lokale lijsten. JA21 verschijnt slechts in zeven gemeenten, terwijl Forum voor Democratie in meer plaatsen standpunten heeft en winst wordt verwacht ondanks controverses rond enkele lokale kandidaten.