Kolen weer terug van weggeweest in politiek Den Haag
In dit artikel:
Door de sterk gestegen gasprijzen klinken in Den Haag steeds vaker oproepen om de Nederlandse kolencentrales na 2030 toch langer inzetbaar te houden. Wettelijk moeten de drie centrales uiterlijk in 2030 sluiten omdat ze veel vervuilen, maar coalitiepartij CDA—onder leiding van Henri Bontenbal—wil de optie openhouden en pleit voor ombouw naar biomassacentrales als tijdelijke oplossing voor tekorten aan stroom.
Kolencentrales en gascentrales leveren nu samen veel stabiliteit aan het net: ze vullen het ontbreken van wind- en zonneproductie op. De drie Nederlandse kolencentrales produceren ongeveer 15% van de elektriciteit. Netbeheerder TenneT riep vorig jaar op tot een plan voor alternatieve capaciteit op windstille en bewolkte dagen; het kabinet werkt aan een zogenoemd capaciteitsmechanisme. De oorlog in het Midden-Oosten heeft de kwestie urgenter gemaakt omdat hoge gasprijzen gascentrales minder aantrekkelijk maken, waardoor ook die back-up minder beschikbaar is.
Politiek leidt het onderwerp tot verdeeldheid. Rechts-populistische partijen en deels de VVD zien geen bezwaar in langer openblijvende kolencentrales; bij D66 en klimaatgeoriënteerde partijen als GroenLinks-PvdA is er sterke weerstand. Oud-minister Rob Jetten (D66) is een fel tegenstander van kolen, en GroenLinks-PvdA noemt het plan een "fossiele reflex" die afleidt van investeringen in eigen groene energie en woningisolatie.
Extern speelt ook België een rol: de Belgische regering heeft een derde van de capaciteit van Unipers kolencentrale op de Rotterdamse Maasvlakte gereserveerd, waardoor die capaciteit niet beschikbaar is voor Nederland. Uniper-directeur Dyonne Rietveld zegt te hopen op Nederlandse reservering en op ombouw naar biomassa, met CO2-afvang en -opslag onder de Noordzee als mogelijke manier om emissies te beperken. Biomassa zelf is omstreden vanwege kap van bossen en CO2-uitstoot; in 2022 trok het kabinet al subsidies voor biobrandstoffen in.
Kortom: door prijs- en geopolitieke druk groeit de politieke druk om kolen als back-up te behouden of om te bouwen, maar er is weinig consensus over haalbaarheid, milieueffecten en de behoefte aan duidelijke politieke keuzes voordat capaciteit definitief verdwijnt.