Kabinet zwijgt waar miljarden voor NAVO-norm naartoe gaan
In dit artikel:
Het kabinet bereidt stilletjes een meerjarenplan voor om aan een NAVO-afspraak te voldoen: lidstaten moeten 1,5 procent van hun bbp besteden aan ‘niet-militaire veiligheid’. Voor Nederland komt dat neer op grofweg 18,5 miljard euro per jaar. Deze norm maakt deel uit van een bredere NAVO-afspraak waarbij in totaal 5 procent van het bbp aan veiligheid en defensie moet worden besteed; daarvan is 3,5 procent bestemd voor klassieke militaire uitgaven en 1,5 procent voor bredere weerbaarheid en vitale infrastructuur.
Het ministerie van Defensie bevestigt dat er gewerkt wordt aan een bestedingskader met aandacht voor kwetsbare sectoren — denk aan infrastructuur, industriële capaciteiten, maatschappelijke weerbaarheid, innovatie en strategische voorraden — maar concrete projecten en bedragen worden niet genoemd. Justitie en Veiligheid laat eveneens weinig los en beroept zich op voortijdigheid en vertrouwelijkheid. Die gesloten houding roept kritiek op: er ontstaat onduidelijkheid over waar zulke grote extra uitgaven van belastinggeld naartoe gaan en hoe parlementaire controle wordt ingevuld.
De geheimzinnigheid valt samen met grote zichtbare tekorten in Nederlandse infrastructuur: het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat kampt met naar schatting meer dan 80 miljard euro aan achterstanden, en zowel Rijkswaterstaat als ProRail hebben miljarden nodig. Het is onduidelijk of of en in welke mate de NAVO-gelden hiervoor ingezet zullen worden; het ministerie sluit dat niet uit.
Internationaal zoeken sommige NAVO-landen al rekgrenzen op door bestaande uitgaven of brede thema’s (bijv. klimaatmaatregelen, kustwacht) tot veiligheid te rekenen. Nederland heeft nog geen duidelijke nationale afbakening gemaakt, waardoor het risico op creatieve boekhouding en politieke discussie toeneemt. De kernvraag blijft: hoe worden die miljarden concreet toegewezen en hoe wordt daarover transparant verantwoording afgelegd richting parlement en belastingbetaler?