Kabinet wil politie meer ruimte geven om burgers online te volgen, óók zonder verdenking

In dit artikel:

Het kabinet heeft een wetsvoorstel aangenomen waarmee de politie meer vrijheden krijgt om mensen online te volgen en openbare online bronnen te doorzoeken, ook zonder concrete verdenking van een strafbaar feit. De maatregel is ingegeven door de toename van grootschalige demonstraties op plekken als het Malieveld, de Dam en het Museumplein; volgens de regering belemmerden bestaande regels de politie in het vooraf inschatten van risico’s. Politie mag onder de nieuwe regels namen en berichten verzamelen wanneer er signalen zijn dat iemand of een groep een “ernstige bedreiging van de openbare orde” vormt, waarmee de focus verplaatst van reageren op strafbare feiten naar vroegtijdig risico‑signaleren.

Experts en toezichthouders waarschuwen voor grote risico’s. Onderzoeksleider Willem Bantema noemt het voorstel “echt vergaand” en vreest dat dit kan leiden tot breed en ongericht online speuren, bijvoorbeeld richting activistische groepen. De Autoriteit Persoonsgegevens ziet onduidelijke grenzen en het gevaar van datacollectie buiten de bedoeling, en het College voor de Rechten van de Mens waarschuwt voor aanzienlijke inbreuken op privacy, vrijheid van meningsuiting en demonstratievrijheid. Critici uit de politiek spreken van groeiend overheidswantrouwen en waarschuwen voor discriminatie en een chilling effect op protest.

Het kabinet overweegt nog verdergaande stappen, zoals monitoring van besloten online groepen en het blokkeren van berichten die tot ordeverstoring zouden aanzetten, wat nog meer grondrechten raakt. Het wetsvoorstel markeert een duidelijke koers richting preventief toezicht en zet een scherpe discussie neer over waar de balans tussen veiligheid en vrijheid moet liggen; cruciaal blijven heldere begrenzing, toezicht en juridische waarborgen.