Kabinet trekt ruim 2,7 miljard euro uit voor vrijwillige uitkoop van boeren

In dit artikel:

Het kabinet stelt in de komende jaren ruim 2,7 miljard euro beschikbaar voor vrijwillige uitkoop van boeren, waarmee het wil bijdragen aan het oplossen van de stikstofcrisis en het opheffen van het zogenoemde stikstofslot. Tot 2030 stond al 750 miljoen gereserveerd; nieuw is dat voor 2031–2033 nog circa 2 miljard wordt toegevoegd, waarmee het totaal voor uitkoop op 2,75 miljard uitkomt. De uitbreiding van de plannen en bedragen is gemeld aan de Tweede Kamer.

De nieuwe landbouwminister Piet Adema is opgevolgd door D66’er Van Essen, die met een totaalbudget van 20 miljard euro de uitvoering van het stikstofbeleid moet coördineren. Een groot deel van het geld gaat niet naar uitkoop maar naar een gebiedsgerichte aanpak: ongeveer 9 miljard is bestemd voor maatregelen rond kwetsbare natuurgebieden zoals De Peel en de Veluwe. Rond deze gebieden wil het kabinet zones aanwijzen (denk aan stroken van enkele honderden meters) waarin extra emissiereducties gelden; de precieze omvang en maatregelen moeten nog worden uitgewerkt in overleg met provincies en Kamer.

Provincies werken al aan concrete maatregelen, van subsidies voor emissiereducerende innovaties op bedrijven tot zwaardere opties zoals krimp van de veestapel. Beleidsdoelen zijn een afname van ongeveer 25% ten opzichte van 2019 in 2030 en het halen van het einddoel in 2035 (bijna halvering van agrarische stikstofuitstoot). Als die doelen niet worden gehaald, blijft gedwongen krimp een uiterste mogelijkheid.

Er is ook structureel geld gereserveerd voor natuurherstel (250 miljoen per jaar), agrarisch natuurbeheer (tot 175 miljoen per jaar) en innovatie (250 miljoen). Critici wijzen op onzekerheden in de onderliggende modellen; wiskundige Ronald Meester waarschuwt dat huidige modellen individuele metingen en voorspellingen onvoldoende betrouwbaar maken: "We zijn eigenlijk bijna blind als het aankomt op individuele metingen of voorspellingen."