Kabinet legt bom onder landbouw: boeren vrezen doodsvonnis voor duizenden bedrijven

In dit artikel:

Het kabinet-Jetten presenteert een nieuw stikstofpakket dat vooral bij boeren hard aankomt. Landbouwminister Jaimi van Essen zegt dat er eindelijk duidelijkheid komt, maar in de praktijk betekent dat voor veel veehouders juist minder ruimte om door te gaan: bedrijven moeten mogelijk krimpen, verplaatsen of stoppen. Het plan moet Nederland uit het stikstofslot halen, maar zet tegelijk de verhoudingen op het platteland verder onder druk.

Kern van het pakket is dat de landbouw in 2035 42 tot 46 procent minder stikstof moet uitstoten dan in 2019. Industrie en verkeer moeten in datzelfde jaar de helft minder uitstoten. Voor die sectoren trekt het kabinet eenmalig 250 miljoen euro uit. Bij de landbouw komen daarentegen stevige beperkingen: rond vijftien grote natuurgebieden komt een bufferzone van 1 kilometer en rond 85 andere natuurgebieden een zone van 500 meter. Boeren in die gebieden krijgen extra strenge eisen en kunnen daardoor hun bedrijf alleen voortzetten met forse aanpassingen.

Ook buiten die zones wordt de sector aangescherpt. Er komt een landelijk emissieplafond per bedrijf en een norm voor grondgebondenheid van maximaal 2,6 grootvee-eenheden per hectare. Vooral melkveehouders vrezen dat zij minder dieren mogen houden, ook als zij al flink hebben geïnvesteerd in verduurzaming. Agractie stelt dat boeren rond Natura 2000-gebieden in sommige gevallen 62 tot 70 procent minder uitstoot moeten halen dan in 2019, wat volgens de organisatie neerkomt op gedwongen krimp.

BBB en FVD reageren fel en noemen het beleid een aanval op boeren, voedselzekerheid en het platteland. Caroline van der Plas spreekt van “complete afbraak” en zegt dat BBB protesten zal steunen. FVD-leider Lidwij de Vos noemt de plannen “oude wijn in nieuwe zakken”: de kritische depositiewaarde verdwijnt wel uit de wet, maar wordt volgens haar vervangen door andere doelen en vergunningseisen. Veel boerenorganisaties vinden bovendien dat het kabinet te veel vertrouwt op modellen en berekeningen, terwijl zij juist willen dat wordt gekeken naar de feitelijke natuurkwaliteit per gebied.

Hoewel het kabinet benadrukt dat de stikstofwetgeving zo weer ruimte moet geven aan bouw, infrastructuur en vergunningen, leeft op het platteland vooral het gevoel dat opnieuw de landbouw de rekening betaalt. Dat maakt een nieuwe protestzomer zeer waarschijnlijk.