Hoe politiek Den Haag 'grip op migratie' probeert te krijgen
In dit artikel:
Elke maandag publiceert het ministerie van Justitie en Veiligheid kort het aantal nieuwe asielaanvragen — cijfers die het kabinet omlaag wil zien zodra mogelijk. De aanleiding: het kabinet stelt dat de asielketen vastloopt, dat er onvoldoende huisvesting is en dat zorg en onderwijs onder druk staan. Daarom werkt het kabinet zowel aan Europese als aan nationale maatregelen om de instroom te beperken.
In de Tweede Kamer is deze week het EU‑Asiel- en Migratiepact aangenomen; het pact moet half juni van kracht worden. Het kabinet ziet in het pact een instrument om vooral de toestroom aan de buitengrens tegen te houden. Tegelijkertijd zijn aanvullende nationale wetten nodig voor terugkeer van mensen en voor striktere nationale regels over opvang, voorzieningen en procedures. Die nationale asielwetten — vaak aangeduid als de wetten van ex‑minister Faber en beschreven als het ‘strengste asielregime ooit’ — liggen binnenkort ter behandeling in de Eerste Kamer, naast een al geldende maar omstreden spreidingswet.
De politieke verdeeldheid is groot. Rechts klaagt dat soevereiniteit naar Brussel gaat en wil hardere maatregelen; links vindt het pact en sommige nationale plannen juist te streng. D66, in coalitie met VVD en CDA, zat deze week in een lastig parket: stemde wel voor het EU‑pact maar is kritisch over de aanvullende terugkeerwet, die in Brussel al op D66‑tegenstand stuitte. Binnen de Eerste Kamer twijfelt D66 bovendien openlijk over de strafbaarstelling van illegaal verblijven, een bepaling die op initiatief van de PVV werd toegevoegd en waarvoor D66‑senatoren overwegen tegen te stemmen. Ook bij CDA‑senatoren leven zorgen, en het verlies van een BBB‑senator maakt een meerderheid kwetsbaarder.
Er is eveneens veel kritiek van uitvoerende instanties: IND, Raad van State, kerken, advocatuur en rechtspraak waarschuwen voor onuitvoerbaarheid of schadelijke effecten. Minister Van den Brink heeft gemeenten laten weten dat, als de senaat instemt, een reeks instroombeperkende maatregelen direct zou ingaan en dat gemeenten extra plekken moeten regelen in het kader van de spreidingswet. In veel gemeentes is daartegen politiek verzet, zichtbaar bij de recente gemeenteraadsverkiezingen waar anti‑asielpartijen winst boekten.
Of al deze maatregelen daadwerkelijk leiden tot veel lagere wekelijkse instroomcijfers blijft onzeker. Vluchtelingenstromen worden sterk bepaald door internationale conflicten en omstandigheden, waardoor voorspellen van bijvoorbeeld “ongeveer 300” of “ongeveer 800” aanvragen per week lastig blijft.