De tandem van premier De Wever en de gouverneur van de Nationale Bank
In dit artikel:
De oorlog in het Midden-Oosten jaagt de energierekeningen op, maar zowel de gouverneur van de Nationale Bank als de federale minister van Begroting waarschuwen dat de staat geen ruimte heeft om iedereen financieel te compenseren. Tijdens de begrotingsdiscussies in Brussel blijkt de sfeer gespannen: vóór de federale overheid überhaupt kan beslissen over ongeveer 170 miljard euro aan belastinginkomsten (naast 94 miljard voor de sociale zekerheid) zijn al grote posten vastgelegd — 81 miljard naar de deelstaten, 50 miljard naar sociale uitkeringen, 12 miljard aan rente en 9 miljard aan bijdragen aan Europa — waardoor er voor de federale overheid nog maar 17 miljard rest, terwijl de bijkomende noden boven de 40 miljard uitkomen.
Pierre Wunsch, gouverneur van de Nationale Bank, spreekt van een van de hoogste begrotingstekorten in Europa en vindt dat België slecht scoort tegenover collega-lidstaten. Hij zegt dat de regering wel maatregelen nam, maar dat het tekort niet afneemt en pleit voor besparingen om de financiële markten gerust te stellen: minimaal 5 miljard om aan Europese regels te voldoen, idealiter 10 miljard. Wunsch noemt onder meer het schrappen van ineffectieve bedrijfssubsidies en remmen op de groei van de gezondheidsuitgaven als pijnpunten. Minister van Begroting Vincent Van Peteghem bevestigt dat de regering gericht zal moeten ingrijpen om de meest kwetsbaren te beschermen, maar benadrukt ook dat veel van het huidige tekort te wijten is aan eerdere tekortschietende hervormingen.
Tegelijkertijd groeit de druk vanuit links om opbrengsten te halen bij energiebedrijven die volgens tegenstanders profiteren van de hogere prijzen. De pas aangestelde Groen-voorzitter Aimen Horch lanceert een zogenaamde "Trump-taks": een heffing op de buitensporige winsten van olie- en gasbedrijven om middelen vrij te maken voor getroffen huishoudens. Dat voorstel vindt weerklank bij PVDA-voorzitter Raoul Hedebouw, die eveneens pleit om die bedrijven aan te spreken. Oppositiepartij Anders en haar voorzitter Frédéric De Gucht waarschuwen echter dat zulke heffingen bedrijven kunnen wegduwen en uiteindelijk op de eindgebruiker verhaald worden.
De politieke context in Vlaanderen toont een stevige tweedeling: recente peilingen (HLN/VTM Nieuws) geven N-VA en Vlaams Belang samen ongeveer de helft van de Vlaamse stemmen, Vooruit en CD&V een kwart, en de overige drie kleinere partijen — waaronder Groen, PVDA en Anders — delen het resterende kwart; die worden in de tekst aangeduid als 'lilliputters'. Horch hield zijn eerste toespraak in Gent en zoekt naar manieren om zijn achterban uit te breiden, onder meer richting PVDA-kiezers.
Daarnaast bevat de politieke kroniek persoonlijke verhaallijnen: MR-politicus David Leisterh beschrijft zijn emotionele afscheid van de Brusselse politiek na een uitgeputte regeringsformatie en zegt dat hij familie belangrijker vindt dan een politiek ambt. Kleine anekdotes illustreren de hectiek: Europees parlementslid Assita Kanko miste een stemming door afleiding, en Theo Francken krijgt van de Amerikaanse ambassadeur het bijna-poëtische etiket "The tiger of Belgium".
Kortom: stevige begrotingsdruk en politieke spanningen bepalen de agenda. Besparen en gerichte steun zijn de begrippen die de komende weken zullen bepalen welke maatregelen er komen, terwijl belasting op windwinsten een snelgroeiend politiek thema wordt.