Coalitie houdt vast aan spreidingswet ondanks winst van anti-azc-partijen
In dit artikel:
Lokale en rechtse landelijke partijen die campagne voerden tegen nieuwe asielzoekerscentra boekten in meerdere gemeenten winst bij de verkiezingen. Dat lokale succes botst echter met het vaste standpunt van het kabinet: de spreidingswet blijft van kracht en gemeenten kunnen niet zelfstandig bepalen of er opvang komt. Asielminister Hugo van den Brink (CDA) verwoordde het kernpunt kort: "De wet is de wet."
De coalitiepartijen D66, VVD en CDA benadrukken dat het debat vooral gaat over de locatie van opvangcentra, niet over de vraag of gemeenten mensen moeten opnemen. CDA-leider Bontenbal stelt dat anti-azc-partijen kiezers beloften hebben gedaan die zij niet kunnen waarmaken; D66-fractievoorzitter Paternotte zei te begrijpen dat er lokale onvrede is vanwege wanbeleid in Den Haag, maar wees ook op het wettelijke kader. VVD-voorman Brekelmans noemde de wet voorlopig nodig om te voorkomen dat dure noodoplossingen zoals hotels of cruiseschepen opnieuw nodig zijn, en pleitte tegelijk voor overleg en vrijwilligheid waar mogelijk.
De aanleiding is een groot tekort aan opvangcapaciteit: volgens recente raming ontbreken er in de komende anderhalf jaar bijna 38.000 plekken. Het ministerie heeft een indicatieve verdeling gemaakt van het aantal benodigde plaatsen per gemeente, waarbij niet alleen inwonersaantallen maar ook welvaartsgegevens zijn meegenomen. In 160 van de 342 gemeenten zou extra opvang nodig zijn, variërend van enkele plekken tot honderden.
Groningen en Flevoland hebben tot nu toe meer plekken toegezegd dan werd gevraagd; veel andere gemeenten scoren achter. Minister Van den Brink drukt gemeenten herhaaldelijk op het hart solidair mee te werken en wil voorkomen dat het rijk uiteindelijk hard moet ingrijpen. Wettelijk heeft de minister de bevoegdheid om gemeenten te dwingen opvangplaatsen te regelen als zij hun taak niet nakomen, maar hij zegt eerst te blijven proberen via overleg oplossingen te vinden.
Kortom: lokale weerstand en verkiezingswinst voor anti-azc-partijen zetten politieke druk, maar het kabinet handhaaft dat de landelijke spreidingswet de leidraad blijft. Gemeenten mogen in de praktijk meepraten over waar opvang komt, maar niet over de vraag óf er opvang moet plaatsvinden.