Binnenskamers | Kabinet shopt in internationaal recht en kent zelf de risico's

In dit artikel:

Politiek verslaggever Edo van der Goot reflecteert op de eerste weken van Tom Berendsen als minister van Buitenlandse Zaken en hoe Den Haag omgaat met recente militaire acties in het Midden-Oosten. Berendsen, pas een week in functie, kreeg maandag een klein persmoment over de Amerikaanse en Israëlische aanval op Iran van dat weekend. Het kabinet toont begrip voor het optreden tegen wat het regime in Teheran noemt “moorddadig”, maar worstelt tegelijk met de verplichting om het internationaal recht te respecteren — een klassieke Haagse waarde die de coalitie ook formeel wil bevorderen.

Van der Goot wijst op het spanningsveld tussen adaptatie aan veranderende machtsverhoudingen en het consequent toepassen van juridische normen. Berendsen erkende het dilemma toen hij werd geconfronteerd met een hypothetische vraag: als aanvallen op basis van “moorddadig regime” een precedent worden, welke landen volgen dan? Zijn antwoord was dat Nederland een manier moet vinden om zich te verhouden tot de zich wijzigende wereldorde — een praktijk van aanpassing die de columnist omschrijft als “survival of the fittest”.

De columnist waarschuwt dat zulk ‘shoppen’ in internationaal recht risico’s met zich meebrengt: selectief naleven ondermijnt de rechtsorde, een punt dat ook terugkomt in het D66-verkiezingsprogramma. Tegelijk wijst Van der Goot op voorbeelden waar internationaal recht wél werd ingezet, zoals de MH17-zaak en de reactie van de EU toen de voormalige Amerikaanse president dreigde Groenland te annexeren — kwesties die laten zien dat juridische kaders geopolitiek kunnen helpen, maar ook politiek geïnterpreteerd worden.

Kortom: Den Haag balanceert tussen morele verontwaardiging, juridische principes en de realiteit van geopolitieke macht. Die zoektocht naar koers en consistentie zal bepalend zijn voor hoe Nederland reageert op toekomstige conflicten.