Binnenskamers | Cruijffs les voor de politiek: je ziet het pas als je het doorhebt

In dit artikel:

Edo van der Goot reflecteert in zijn wekelijkse Binnenskamers-kolom, precies tien jaar na het overlijden van Johan Cruijff, op lessen uit Cruijffs gedachtegoed voor het huidige politieke bestel. Aanleiding is een observatie tijdens de CPC-loop op het Malieveld: oud-premier Dick Schoof liep mee, maar zijn politieke gezag werd door velen als gering ervaren — een contrast met de huidige premier Rob Jetten, die in dat opzicht beduidend steviger overkomt. Van der Goot gebruikt dit als springplank naar Cruijffs gedachte dat je mensen niet in rollen moet duwen waarin ze zich niet thuis voelen: sommige politici presteren gewoon niet als ze in een ongeschikte positie worden geplaatst.

De columnist schakelt daarna naar het internationale toneel: de VS en Israël en hun aanval op Iran dwingen kabinetten over de hele westerse wereld tot een reactie. Nederland werd niet vooraf door Washington ingelicht of om instemming gevraagd, en in Den Haag rijst de angst opnieuw dat men zich te snel achter Amerika schaart — dezelfde kritiek die de commissie-Davids in 2010 formuleerde over de gang van zaken rond de Irak-oorlog. Koos van der Bruggen, die als secretaris betrokken was bij dat 552 pagina’s tellende rapport, waarschuwt dat er destijds sprake was van een automatische reflex om de VS te volgen; nu ontbreekt zelfs de schijn van een poging om een volkenrechtelijk mandaat te verkrijgen, wat hij zorgwekkend noemt.

Het debat in de Kamer benadrukte de dilemma’s: defensieminister Dilan Yesilgöz erkende de beperkingen van het internationaal recht — het kan kwetsbaar lijken — maar Van der Bruggen stelt dat het alternatief, het recht van de sterkste, voor kleine landen nog veel gevaarlijker is. De commissie-Davids adviseerde juist om internationaal recht serieus te nemen; dat advies lijkt volgens betrokkenen te zijn vergeten. Met een onvoorspelbare Amerikaanse president wordt het vasthouden aan regels des te belangrijker als houvast en bescherming voor kleinere democratieën.

Ook binnen Nederland ontbreekt volgens sommige gesprekspartners consensus over wat het Nederlandse standpunt zou moeten zijn; er klonk teleurstelling dat er geen eenduidig nationaal geluid is. Van der Goot sluit met de oproep om scherp te blijven op wie je in welke rol zet, en op het belang van duidelijke politieke keuzes rondom internationale militaire escalaties — een les die, zo betoogt hij, Cruijff ook zou herkennen.