Binnenskamers | GroenLinks zou voor Oudkerk helemaal niet nieuw moeten zijn

In dit artikel:

Edo van der Goot schetst in zijn wekelijkse Binnenskamers-rubriek hoe de voorgenomen fusie tussen GroenLinks en de PvdA binnen de sociaaldemocratische vleugel van de PvdA voor wrijving zorgt. De formele samenvoeging moet in juni op een congres worden beklonken, maar intern spelen oude identiteitsvragen: sommige PvdA’ers willen vasthouden aan de vertrouwde, klassieke sociaaldemocratie en zien een nieuwe, bredere linkse beweging met argwaan tegemoet.

Het gezicht van de tegenstanders is voormalig Amsterdamse wethouder Rob Oudkerk. Sinds zijn aftreden in 2004 — nadat zijn partij het vertrouwen in hem introk vanwege bezoeken aan prostituees en vermeend cocaïnegebruik — heeft hij geen prominente rol meer binnen de PvdA, maar hij profileert zich nu als criticus van de fusie en overweegt een eigen partij op te richten. Oudkerk waarschuwt dat het verdwijnen van een expliciet sociaaldemocratische partij schadelijk zou zijn voor de Nederlandse politiek. Hij spreekt van een te sterk ‘groene’ accent in het gezamenlijke programma, maar veel van wat hij als nieuw bestempelt — aandacht voor natuur en milieu — staat juist al decennia in PvdA-standpunten (uit zowel het herziene begin- en verkiezingsprogramma van 2005 als oudere documenten uit 1974).

Van der Goot benadrukt dat veel kernpunten van GroenLinks en PvdA elkaar raken: milieuzorg en sociale rechtvaardigheid zijn geen exclusieve eigendommen van de één of de ander. Toch leidt fusieproces vrijwel altijd tot onvrede en afhakers, zoals ook voormalig GroenLinks-PvdA-leider Frans Timmermans opmerkte: bij een beweging naar een nieuwe linkse formatie zullen altijd mensen afhaken.

Historisch perspectief laat zien dat dergelijke afsplitsingen zelden blijvend succes boeken. Bij de oprichting van de PvdA in 1946 ontstond de OSDAP als afsplitsing van ontevreden SDAP-leden; die restanten belandden later bij de Pacifistisch Socialistische Partij, één van de voorlopers van het huidige GroenLinks. Joost Lagendijk, oud-bestuurder van de PSP, herinnert zich dat identiteitsbezwaren bij de oprichting van GroenLinks snel vervaagden toen veel jonge leden zonder historische bagage zich aansloten en de verschillende stromingen samensmolten — met een leider van buiten als verbindend gezicht.

Van der Goot sluit af met wantrouwen tegenover Oudkerks mogelijke nieuwe partij: ondanks scherpe meningsverschillen ligt er tussen GroenLinks en PvdA veel overlap, en historische voorbeelden wijzen erop dat afsplitsingen vaak via omwegen toch weer bij elkaar uitkomen. Hij blijft nieuwsgierig naar hoe een beweging onder Oudkerk zich zou onderscheiden en nodigt lezers uit signalen uit Den Haag te delen.