Binnenskamers | Van Basten kan ook extreemrechts 'domme jongens' noemen
In dit artikel:
Politiekverslaggever Edo van der Goot stelt dat voetbal officieel “geen politiek” is, maar betoogt dat het juist volop politiek is, zeker rond een WK. In aanloop naar het toernooi — dat volgende week begint — haalt hij het werk van schrijver en voetbalcommentator Simon Kuper aan: volgens Kuper is een WK een soort statusslag tussen landen, een geopolitieke contest zonder wapens. Kuper toert straks met een theatercollege over die thematiek.
Als voorbeeld van hoe identiteit en politiek samenkomen noemt Kuper Hakim Ziyech. De in Nederland geboren speler doorliep Oranje-jeugdselecties maar koos uiteindelijk voor Marokko; Kuper wijt dat mede aan een klimaat waarin sinds 9/11 veel is gedebatteerd over wie “thuishoort” in Nederland. Die discussie werd volgens hem versterkt door uitspraken als Geert Wilders’ plea om “minder Marokkanen” — een frame dat Nederlanders van Marokkaanse afkomst vaak in een negatief politieke context plaatste. Ook Oussama Tannane stond ooit voor dezelfde keuze; toenmalig assistent-bondscoach Marco van Basten noemde beide spelers destijds “domme jongens”, een formulering die weinig uitnodigde tot terugkeer naar Oranje.
Van der Goot trekt een parallel met Frankrijk, waar eveneens een scherpe discussie over nationaliteit en migratie woedt en waar extreemrechts aan kracht wint. Sterspeler Kylian Mbappé kreeg na het missen van een beslissende strafschop racistische berichten te verwerken en overwoog zelfs op te houden met het nationale elftal — een voorbeeld van hoe publieke haat sporters raakt en hun keuze voor een land kan beïnvloeden.
De kern van het stuk is een oproep: als politici en publieke figuren duidelijk stelling nemen tegen racisme en extreemrechts geweld, kan dat bijdragen aan een gevoel van welkom-zijn bij spelers met migratieachtergrond. Dat zou er op termijn toe kunnen leiden dat meer talent voor Oranje kiest. Van der Goot suggereert dat voetbal en bestuurders elkaar tijdens het WK kunnen helpen die boodschap uit te dragen — en dat bijvoorbeeld iemand als Van Basten relschoppers net zo direct zou kunnen aanspreken als hij destijds jeugdspelers afkraakte.
Tussendoor bevat het stuk losse Haagse observaties — van een SP’er met een foutloos gesponsord Feyenoord-shirt tot Lodewijk Asscher die liever over Ajax praat — en een opvallende Kameropmerking van justitieminister David van Weel over markeerstof in waterkanonnen als opsporingsmiddel. Van der Goot nodigt lezers uit reacties en observaties uit Den Haag te delen.