Bestuurlijke voorzichtigheid of politieke misrekening? Oostbrug zet D66-partijleider Melanie van der Horst meteen onder druk na politiek reces

In dit artikel:

De Amsterdamse gemeenteraad bespreekt donderdag de beslissing van wethouder en D66-leider Melanie van der Horst om een veel hogere kostenraming voor de Oostbrug niet openbaar te maken. De brug over het IJ had aanvankelijk een budget van ongeveer 325 miljoen euro. In de nieuwe ambtelijke berekening, die eind vorig jaar intern circuleerde, lag de verwachte investering tussen 650 en 850 miljoen euro.

Van der Horst kreeg de concrete bandbreedte op 12 februari onder ogen, enkele weken voor de gemeenteraadsverkiezingen. De raad werd toen niet geïnformeerd. Op 10 maart, kort voor de stembusgang, kreeg zij de cijfers opnieuw gepresenteerd. Na openbaarmaking van documenten via een Woo-verzoek stelde Van der Horst dat de suggestie van een bewust stilgehouden verkiezingskwestie haar integriteit aantast. Direct bewijs dat zij de informatie om electorale redenen achterhield, is er vooralsnog niet.

De wethouder kan aanvoeren dat voorlopige ramingen bij complexe infrastructuurprojecten geregeld veranderen. Ontwerpkeuzes, risico’s en mogelijke bezuinigingen kunnen grote gevolgen hebben, waardoor niet elke tussentijdse berekening meteen als definitief prijskaartje hoeft te worden gepresenteerd. Ook had zij de raad eerder al gewaarschuwd dat de brug duurder zou uitvallen.

Tegelijkertijd was de nieuwe raming aanzienlijk: zelfs het laagste bedrag betekende een verdubbeling van het oorspronkelijke budget. Ambtenaren vonden bovendien dat de cijfers relevant waren voor de coalitieonderhandelingen. Het nieuwe college maakte uiteindelijk 100 miljoen euro extra vrij. De vraag is daarom waarom de raad slechts in algemene termen hoorde dat de brug duurder werd, terwijl een vertrouwelijke briefing of een expliciete waarschuwing over een mogelijke meeruitgave van honderden miljoenen ook mogelijk was geweest.

De vrijgekomen stukken wijzen erop dat Van der Horst niet al vanaf december bij de berekeningen betrokken was. De bestuurlijke verantwoordelijkheid voor de keuze om de raad niet in te lichten kwam volgens de beschikbare informatie pas in februari bij haar te liggen. Daarbij speelde mee dat ambtenaren al eerder de verkiezingsdatum hadden genoemd bij de afweging over publicatie.

Het debat gaat daardoor vooral over haar eigen beoordeling van de situatie: was de raming nog te onzeker om te delen, of was de mogelijke financiële impact al zo groot dat volksvertegenwoordigers er vóór de verkiezingen over hadden moeten kunnen discussiëren? Met de informatie over de kosten hadden partijen ook de noodzaak van de brug, alternatieve oplossingen en de gevolgen voor andere projecten kunnen bespreken.

De oppositie wil daarnaast achterhalen welke andere bestuurders van de bedragen wisten. Oud-wethouders zeggen dat de kwestie niet in het college is besproken, maar volledige zekerheid daarover ontbreekt. Notulen kunnen duidelijkheid geven. Zeven oppositiepartijen willen op 17 september, na de beantwoording van schriftelijke vragen, opnieuw debatteren over de zaak en de sterk gestegen projectkosten.

Volt spreekt over mogelijk kiezersbedrog, terwijl JA21 belangenverstrengeling noemt. De VVD wacht het onderzoek af. Een vertrek van Van der Horst lijkt op basis van de huidige feiten niet direct waarschijnlijk, mede omdat D66 en coalitiepartner PRO samen een meerderheid hebben. Dat kan veranderen als blijkt dat zij expliciet het advies kreeg de raad te informeren en dat bewust negeerde, of als een mogelijk verkiezingsnadeel aantoonbaar onderdeel was van haar besluit. Zonder nieuwe feiten draait het debat vooral om de vraag of zij een verdedigbare bestuurlijke afweging maakte of de politieke betekenis van de raming heeft onderschat.