Alle politici dromen van deregulering, maar wie écht slagkracht wil, moet pijn uitdelen

In dit artikel:

Nederland heeft behoefte aan grote gezamenlijke projecten, maar de politieke slagkracht om die te realiseren lijkt af te nemen. In een essay waarschuwen Hidde Boersma en Floris Kreiken dat het land verandert van een investerende in een verzorgende staat. Den Haag besteedt miljarden aan sociale zekerheid, AOW en zorg, maar bouwt volgens hen te weinig aan spoorwegen, infrastructuur en andere projecten die het toekomstig verdienvermogen versterken. Zij verwijzen naar de drooglegging van de Zuiderzee als voorbeeld van een onderneming die nationaal zelfvertrouwen gaf.

Ook tijdens de Algemene Politieke Beschouwingen spraken politici van links tot radicaal-rechts nostalgisch over de maakbaarheid van Nederland en de grote projecten uit de wederopbouw. Tegelijkertijd verschillen zij over de oplossing. Progressieve partijen zien een sterke overheid als noodzakelijk, terwijl liberalen vooral wijzen op overregulering. VVD-fractievoorzitter Ruben Brekelmans presenteerde een lijst met 97 extra regels die geschrapt zouden kunnen worden, om de kabinetsdoelstelling van 500 geschrapte regels alsnog te halen. Volgens de auteur blijft zulke deregulering echter grotendeels beperkt tot praktische verbeteringen en worden politiek gevoelige onderwerpen en fundamentele stelselwijzigingen vermeden.

Echte slagkracht vraagt volgens de analyse om duidelijke keuzes en offers, en juist daartoe blijkt de politiek nauwelijks bereid. Tijdens de begrotingsdebatten beschermden linkse partijen de sociale zekerheid, terwijl de VVD zich verzette tegen belasting op papieren vermogenswinst. Vervolgens vonden links en rechts elkaar ook in de bescherming van kleine spaarders en beleggers. Minister van Financiën Eelco Heinen had al een belastingvrije vermogensgrens van 50.000 euro per persoon voorgesteld, maar ook die groep bleef onderwerp van politieke bescherming.

De auteur ziet daarin het probleem van de vastlopende staat: in een welvarend land worden steeds meer afzonderlijke belangen ontzien, waardoor brede offers voor investeringen en langetermijnprojecten politiek vrijwel onhaalbaar worden.